In deze door de Catholic Truth Society in Engeland uitgegeven brochure schrijft Anthony Philpot over het sacrament van de verzoening, de biecht, voor degenen die het biechten als kind nog hebben geleerd en misschien ook enige tijd hebben toegepast, maar bij het volwassen worden hebben achtergelaten als iets kinderlijks. Hij laat zien dat je ook in je volwassen zijn deze gave, die door Christus aan zijn Kerk is gegeven, als volwassenen dient te verstaan en beleven. Vandaar zijn oproep: “Word volwassen!”

Vertaald en bewerkt door G.I.Grimmon

Toen je een kind was, dacht je dat huizen bouwen gemakkelijk was. Alles dat je nodig had was een stapel stenen, een berg zand en een goed werkende cementmixer. Fluitje van een cent! Een paar uur werk en onmiddellijk resultaat.

Maar toen je ouder werd begon je te beseffen dat het niet zo eenvoudig was. Karweitjes op goed geluk gedaan resulteren gewoonlijk in een puinhoop. En huizen in het bijzonder, hebben fundamenten nodig. Onzichtbare arbeid vóór het opwindende resultaat.

En toen je nog ouder was besefte je dat nog langer termijn werk gedaan moest worden. Rechtskundig onderzoek om het eigendom van de grond vast te stellen, goedkeuring van de overheid – al die zaken moeten eerst gedaan worden voordat je zelfs maar de grond begint uit te graven. Jammer, maar waar. Volwassenen weten dat elke taak die waardevol is, welke dan ook, voorbereiding vereist.

Een volwassen volgeling van Christus zijn, is een beetje als het bouwen van een huis. Een heleboel opruimen van de bouwplaats gaat er mee gepaard. De technische term daarvoor is berouw.

Berouw

Daar zijn heel veel misverstanden over: “Je kunt geen berouw hebben, tenzij je iets werkelijk slechts hebt gedaan”.

“God zal je niet beminnen, tenzij je Hem hebt laten zien dat je werkelijk spijt hebt over je zonden”.

“Je kunt maar één keer berouw hebben. Als je daarna hervalt, toont dat aan dat je nooit echt spijt had”.

“Katholieken hoeven geen berouw te hebben. Zij gaan in de plaats daarvan naar de biecht”. Laat ons eerlijk zijn. Denken we werkelijk volgens dit patroon? Misschien vroeg in ons leven kregen we het op een verkeerde manier te horen. Dus het eerste ding te doen is te zorgen dat onze denkbeelden juist zijn.

Van richting veranderen

“Berouw” hebben is een fundamentele plicht voor elke individuele christen. Het betekent van richting veranderen.

Kijk naar de algemene tendens van je leven. Wat blijft terugkomen, zoals het deuntje van een melodie. Zelfzuchtige beslissingen? Slecht humeur? Onverdraagzaamheid voor individuen of groepen? Extreem nietsdoen? Aan alle neigingen gehoor geven?

Zie of je het deuntje van de melodie kunt ontdekken – en denk er dan over om de plaat of cd te veranderen. Dat is wat berouw is. Zeker niet valse tranen huilen over dingen uit het verleden waarover je niet echt spijt hebt. Berouw heeft te maken met de toekomst, meer dan met het verleden. Wat voor soort iemand ben ik van plan te worden? In wat voor iemand wil ik veranderen? Aanvaard ik dat ik nog steeds in staat ben te veranderen, met de hulp van God? En wat ben ik van zins in de praktijk te doen om dat waar te maken?

Stram

Soms kunnen we het deuntje van de melodie niet vinden. Soms wordt het oude geweten stram en loopt het vast! “Ik ben er zeker van dat ik niet volmaakt ben”, zeggen we, “en ik beweer niet beter te zijn dan een ander”, haasten we ons er aan toe te voegen, “maar om eerlijk te zijn, ik kan niet iets specifieks bedenken”.

Het is een echt probleem. En als het het uwe is, is het hoog tijd te gaan bidden. “Heer”, moet je zeggen, “laat mij uit mijzelf kruipen. Laat mij mijzelf zien zo als U mij ziet. Laat mij mijzelf zien zoals anderen mij zien. (Ik heb de moed niet het direct aan hun te vragen!) Maak mij dapper genoeg toe te geven dat er sommige dingen in mijn leven verkeerd zijn, ook als ze niet aanzienlijk zijn”.

“Maar”, als je bezwaar maakt, “wat als er geen zijn? Het heeft geen zin dingen te verzinnen”.

Volkomen juist.

Maar heb je er ooit aan gedacht dat je zonden de dingen kunnen zijn die je niet doet? De keren dat je had kunnen helpen, geven, interesse tonen… en je het niet deed?

Wat ze ook mogen zijn, je moet nooit beschaamd zijn om te zeggen: ”Ik was fout”.

Mist

God houdt al de tijd van ons. Hij houdt zelfs van ons terwijl we zondaars zijn. (De H. Paulus schreef naar de eerste christenen in Rome: “Maar God heeft ons laten zien hoeveel Hij van ons houdt – het was toen wij nog zondaars waren dat Christus voor ons stierf”). Hij is puur vergiffenis. Hij verandert niet. Hij fronst de wenkbrauwen niet en glimlacht niet om beurten. “Dus waar is het probleem?” zeg je, “Het klinkt alsof vergeving automatisch is”.

Het probleem is dat wij het kunnen weigeren! Denk aan een door mist bedekte stad – bijvoorbeeld Los Angeles.

Een vliegtuig is aan het landen in de het halfduister van een bewolkte dag. Gedurende duizenden mijlen heeft het in schitterend zonlicht naar het Westen gevlogen, maar nu vliegt het in een file voor de nadering van de luchthaven. Met een schok en een ziekmakende duik daalt het af in de wolkenbank, en wanneer het tevoorschijn komt in de atmosfeer juist boven de landingsbaan, denken de passagiers dat het al schemerdonker is. “Waar is de zon?” vragen zij humeurig als zij naar de ingang taxiën. “Waarom is het donker geworden?” Het is omdat de stad tussen zichzelf en de zon een laag van damp, rook en stof heeft laten ontstaan. Niet omdat de zon in staking is gegaan. Misschien zal Los Angelos op een dag een manier vinden om de lucht boven zich te reinigen. Het zou al het verschil in de wereld maken voor de mensen die er leven.

Wij hebben hindernissen van dezelfde soort tussen onszelf en Gods permanente liefde en vergeving geplaatst. Jou taak en de mijne is die obstakels te overkomen.

In de stemming

Het is zwaar om er tegen aan te gaan, om van richting te veranderen of obstakels uit de weg te ruimen. We moeten eerst in de stemming zijn. En wat doet je in de stemming komen? Gebed. Niet gebeden in het meervoud, maar gebed. Gewoon tot God spreken over alles en nog wat. Of gewoon stil zijn in Zijn gezelschap: luisterend. Met andere woorden, Hem leren kennen.

Geleidelijk wordt God voor ons meer en meer reëel. En het is dan, en alleen dan, dat we beginnen ons bewust te zijn hoe wij Hem soms over het hoofd zien en waar het opruimwerk moet beginnen.

God zal helpen

Hij zal ons helpen dat te doen. Maar we moeten het willen, heel erg. En we moeten beseffen dat we het niet kunnen doen zonder Hem. Ik heb Hem nodig, zelfs om berouw te hebben.

Er is hier iets eigenaardigs. Om Christus op de juiste manier te volgen moet ik mij voor honderd procent voor Gods liefde openstellen. Maar zelfs daartoe ben ik niet in staat, tenzij God mij verlicht.

Het is bijna zoals een spelletje tennis, waar God zo enthousiast is dat Hij tegelijkertijd aan beide kanten van het net speelt. Hij is bereid zelfs dat te doen om mij te helpen: zoveel houdt Hij van mij.

Groeven

“Walgelijk”, zegt de goede buurvrouw verder op in de straat. “Mijn RK buurvrouw zegt me dat zij iedere maand gaat biechten. Wat een schijnheilige moet zij zijn. Zij geeft voor dat zij spijt heeft over haar zonden, en dan vervalt ze direct daarna en doet ze weer”.

Niet waar, mevrouw, niet waar. Uw RK buur lijkt opgebouwd uit groeven zoals van een grammofoonplaat, een beetje zoals u. Gewoonten en houdingen zijn diep geworteld in ons allemaal en verdwijnen niet door een éénmalig gebruik van wilskracht. We vallen allemaal terug in de slechte groeven, regelmatig. Je zou kunnen zeggen – het is de menselijke conditie in cycli te leven.

Wat we dan nodig hebben is

• a) een manier te vinden om de groeven minder diep te maken en
• b) minder vaak er in terug te vallen.

Te gaan biechten helpt voor zowel a) als b). Waarom? Omdat het de kracht van de levende God doet inwerken op het punt waar het het meest nodig is – onze zwakheid.

We kunnen berouw hebben over onze zonden, diep en waarachtig, en toch falen – telkens opnieuw. Dank God dat God ons begrijpt en niet een afkeer van ons krijgt.

Weemoedig

Op een zondagmorgen in december zal de parochiepriester weemoedig preken, “Wat een fantastisch ding zou het zijn als wij allemaal een goede biecht voor Kerstmis zouden doen”. En hopen mensen zullen de andere kant op kijken.

Het is een openbaar geheim dat mensen minder vaak gaan biechten dan zij vroeger deden. En heel veel mensen gaan helemaal nooit.

Wat doet de priester daar in de kast? Kerstkaarten schrijven? Een kruiswoord puzzel? Is hij daar wel, of is er een geheime uitgang naar zijn huis? Laat hij een kartonnen priester achter voor het geval dat er iemand komt?

Het is allemaal zeer goed een halve gare te zijn, maar serieus nu; het is tijd dat wij met verstand kijken naar het geheel van de kwestie van het biechten – of, om het bij zijn juiste naam te noemen, het Sacrament van de Verzoening.

Krokodil

De ouderen onder ons zijn waarschijnlijk opgevoed met veelvuldig biechten – wekelijks of maandelijks. Misschien werd het direct uit school gedaan: een sliert, een krokodil schoolkinderen, twee aan twee, de kerk binnenlopend op een vrijdag namiddag.

Indien dat zo was, was het een snel proces. Met tweehonderd minuscule biechten te horen, verviel de priester in een bepaald ritme, en spendeerde niet veel tijd om jouw specifiek geval te analyseren. Er is tenslotte een beperkte lijst van zonden die door zevenjarigen kunnen worden gepleegd, ook tweehonderd van hen.

De lijst in jouw geest was hoe dan ook beperkt. Vechten, stelen, schelden – was er iets anders verschrikkelijks dan je kon doen?

Als je twintig (dertig, veertig) jaar later nog op dezelfde golflengte zit als de sliert van zevenjarigen, voel je waarschijnlijk dat biechten je niet veel helpt. En het gebeurt weet je: Honderden van meerderjarigen zijn zeer volwassen wanneer het op hypotheken, inkomen, budgetten, eigendom aan komt, en heel kinderachtig wanneer het over godsdienst gaat.

“Dat is niet wat de Zuster ons leerde” zeggen ze. Heel juist. Maar als de zuster je onderwees, waren jullie zeven. Dus zij vereenvoudigde. Stap uit de sliert van zevenjarigen! Word volwassen!

Angstig

Het is niet volwassen zo bang te zijn om te gaan biechten dat je het gedurende jaren en jaren achterwege laat. Toegegeven, misschien heeft een priester je eens toegeblaft en je geërgerd. Maar je weet dat het onwaarschijnlijk is dat het ooit weer zal gebeuren. (Als het gebeurt ben je volkomen gerechtvaardigd terug te blaffen). In werkelijkheid staat de priester aan jouw kant. Goeie hemel, hij moet zelf ook gaan biechten! Hij beoordeelt je niet vanuit de hoogte alsof hij volmaakt was. Zoals een dokter met reumatiek, ingroeiende nagels en een tweevoudige hernia, heeft hij een zeer groot medeleven met de mensen die zijn hulp nodig hebben.

Houdingen

Het is niet volwassen een routinematige lijst van kleine twijfelachtige zaken op te dreunen wanneer je gaat biechten. “Ik vertelde een leugen. Ik zei een slecht woord. Ik was liefdeloos”. Het

is volwassen om naar houdingen te kijken, geestestoestanden en gewoonten. “Ik ben altijd slecht gehumeurd met mijn familie en grof tegen mijn vrouw. Ik lieg en in de regel maak ik een gek verhaal nog gekker. Ik vloek tegen mijn secretaresse omdat ik inwendig haar verafschuw om zo stom te zijn”.

Als we dingen doen of zeggen die slecht zijn moeten we ze natuurlijk noemen. Maar we moeten ook beseffen dat zij niet zo maar in een vacuüm gebeurden. Waarom gebeurden ze? Het maakt allemaal deel uit van het verhaal, een deel dat verteld moet worden.

Van aangezicht tot aangezicht

Het is niet volwassen geobsedeerd te zijn door geheimhouding. “Ik zou daar niet willen gaan biechten – de priester zou kunnen weten dat ik het was”. Hoe veel vrijer zijn we als we ons realiseren dat het er echt niet toe doet als hij het weet. Sterker nog, als jouw parochie de mogelijkheid biedt om van aangezicht tot aangezicht te biechten, maak daar dan ten volle gebruik van. Het is veel menselijker tot iemand te spreken die je herkent in plaats van een onzichtbaar oor. Het is ook voor de priester gemakkelijker. Hij is waarschijnlijk veel beter in staat je doelmatige, nuttige en bruikbare raad te geven – en hartelijker – als hij kan zien tot wie hij spreekt. Hij wil heel graag je angsten bezweren en je bezorgdheid wegnemen… geef hem een kans!

De anonieme biecht zal altijd beschikbaar zijn. Geen vooruitzicht om het af te schaffen! Maar het is beschamend als de manie voor de privé sfeer de overhand krijgt en allerbelangrijkst wordt.

Geen zonden

Het is niet volwassen dingen als zonden voor te stellen die onmogelijk zondig kunnen zijn. “Ik verzuimde de H. Mis omdat ik in het ziekenhuis lag met een gebroken been”. “Ik ben er zeker van”, zegt de priester vriendelijk, “dat je niet denkt dat God je daarvoor verantwoordelijk zal stellen”. “Ik weet het”, antwoordt je, “Ik kon het echt niet helpen – maar het is nog steeds een zonde, nietwaar?”

Absoluut niet!

Een onschuldige vergissing? Een deel zonderlinge ouderwetse vroomheid? Nee. Dit soort vergissing is werkelijk van belang. Als je geweten volgepropt raakt met niet-zonden en niet-kwesties zoals deze, mis je zeker de zaken die er toe doen. Het feit misschien, dat je jarenlang niet echt gebeden hebt. Het chronisch gemeen zijn op de dag dat het gezin vast. Het feit dat je elke morgen het Pakistaanse meisje bij de bushalte onheus bejegent. Het feit dat ofschoon, als je benen het toelaten en elke zondag naar de H. Mis gaat, je nooit een lift aanbiedt aan je buurvrouw, de onzeker lopende weduwe, “omdat je jezelf niet wil vastleggen” of “het komt niet altijd goed uit”. Het is nooit verkeerd je gewone verstand te gebruiken.

Gebeden die betekenen - wat?

Het is niet volwassen, lange verkeerd onthouden akten van berouw op te dreunen. “O mijn God, ik heb zonder erg spijt over al mijn zonden en boven alles gekweld…”. Dit is nonsens, niet waar? Het zou veel beter zijn tegen God te zeggen, “Mijn God, het spijt me, ik zal mijn best proberen te doen. Als U blieft, help me”.

(Kreten van smart worden gehoord…” als je de “uit ons gemoed” gebeden afschaft verander je de gehele Godsdienst… dit is niet de manier waarmee we zijn grootgebracht”. Goed, als je de voorkeur geeft aan die “gemoedsgebeden” uit je kinderjaren zorg dan dat je weet wat zij betekenen!)

Geef ze op, die gebeden – je hebt ze niet nodig, als je ze niet meent.

“Maar Zuster heeft ze ons geleerd”.

Maar toen was je zeven.

Volmacht aan zijn volk.

Het is niet volwassen te zeggen, “ik hoef niet met een priester te spreken over mijn zonden”. Het is Jezus Christus die je ontmoet. Hij is Degene die geneest en herstelt en beter maakt en geruststelt. De priester is betrekkelijk onbelangrijk. Jezus Christus is zeer belangrijk. En zo ook wat Hij gedaan heeft – Hij heeft zijn macht en zijn kracht doorgegeven aan zijn volk, dat is de Kerk. Dus wanneer je de sacramenten viert, plaats je jezelf op het pad van die macht en sterkte. Tenslotte ben jij een deel van het volk.

Ik sta niet toe dat welke priester dan ook mij daar vanaf houdt!

De stijl van God

Het is opmerkelijk hoe God zijn eigen stijl heeft, zijn eigen manier om dingen te doen. Neem de gewoonte om eenvoudige en zwakke en zelf verachte mensen te kiezen om Hem te helpen (Bernadette, Theresia van Lisieux). Of zelfs wereldse en zondige mensen (Matteüs, Augustinus, Ignatius van Loyola). Met andere woorden, niet degenen die je verwacht.

Neem de manier die Hij heeft om met ons in groepen om te gaan, in menigten. In het Oude Testament heef Hij vaak de hele Joodse natie behandeld alsof zij één persoon was, gezamenlijk verantwoordelijk. En in het Nieuwe Testament behandelt Hij ons ook als een Volk. Wij zijn zijn Volk, de schapen van zijn kudde. Niet alleen individuen.

Dus Hij geeft zijn grootste gave niet alleen aan individuen, maar aan de Kerk. De Heilige Geest wordt aan de Kerk gegeven. De sacramenten worden aan de Kerk gegeven. Zijn woord in de H. Schrift wordt aan de Kerk gegeven.

Deze gaven worden jou en mij gegeven omdat we bij de Kerk betrokken zijn. Godsdienst kan nooit een puur privé zaak zijn.

De vergiffenis van zonden is één van deze gaven. Het valt mij te beurt door de groep – dat is, door de Kerk. Als de priester zijn hand opheft en zegt “Ik spreek je vrij” spreekt hij namens al je vrienden in de parochie, en al de mensen aan de andere kant van de wereld die je nooit hebben gezien, maar met wie je verbonden bent door het Doopsel, en hij zegt, “Welkom terug tot het volle leven en de liefde van de familie”. Hij spreekt niet alleen in de naam van God, maar in de naam van het Lichaam van Christus die je omringt.

En het is daarom dat de normale manier van doen om met ernstige zonden af te rekenen de biecht is.

Liturgie van boetvaardigheid

Daarom is de boeteritus zo waardevol. Dit is een ritus waar we God tezamen kunnen vertellen, met woorden, door liederen en hymnen, dat we berouw hebben over onze zonden. Als we gaan biechten doen we dat individueel: maar we kunnen ons berouw gezamenlijk uitdrukken.

In zo’n dienst komen we op zijn minst er toe te voelen dat we thuis komen. Zelfs in de act van vergiffenis die we over ons uitgestort krijgen. Wij horen thuis bij zeer veel andere mensen, en zij horen bij ons. God “nam ons aan” bij het doopvont op de dag van ons doopsel, en zei, “wees mijn kinderen. Christus is je oudere broer. Volg hem na. In hemelsnaam gedraag je als een familie, en niet als een troep wolven of een reeks ijsbergen”. Of, in meer gebruikelijke termen: Hij zei, “U zult de Heer beminnen, uw God met geheel uw hart… dit is het eerste en grootste gebod… en het tweede is daaraan gelijk: u zult uw naaste beminnen als uzelf”.

Bij de boeteritus werpt God een vaderlijk oog op ons en zegt, “Ik vergeef je alles. Ik neem aan natuurlijk, dat je elkaar vergeeft”.

Hij zegt, “Luister naar mijn Woord dat de macht heeft hele gemeenschappen te bekeren en hen tot berouw te bewegen”. Omdat zo vele zonden van de wereld deze dagen gemeenschappelijke zonden zijn – verwaarlozingen en wreedheden waar we allemaal gedeeltelijk verantwoordelijk voor zijn.

Hij zegt, “Kop op – je bent niet de enige”.

Hij zegt, “Het wordt tijd dat we het terrein zuiveren, als het Rijk van God ooit iets te betekenen gaat hebben – als we iets serieus gaan opbouwen.

Kom op, we gaan het samen doen”.

Hier enkele vragen die de gedachten kunnen stimuleren. Voor jezelf, of voor in een kleine groep in je parochie of school.

• 1. Hebben we een correct idee van het soort mensen dat we zijn? Zien we onszelf zoals God ons ziet, of zoals andere mensen ons zien? Of zijn we in een fantasiewereld waar we de held of de schurk zijn – altijd?
• 2. Geloven we werkelijk in een God die zonder ophouden liefheeft? Of verwachten we diep in ons, dat hij een wraaknemende en straffende God is die zegt “Deze keer ben je te ver gegaan – er is geen vergiffenis voor jou”.
• 3. Kan je echt je karakter verbeteren, of zit je er aan vast? Als je ouder wordt, is het dan moeilijker om te veranderen, of gemakkelijker?
• 4. Het sacrament van verzoening is werkelijk een viering – omdat God zo goed voor ons is. We zijn zo opgelucht zijn vriendelijkheid en begrip te ondervinden. Maar besef je dat echt als je gaat biechten? Op welke manier zou je het meer kunnen beseffen?
• 5. Welke kinderlijke houdingen ten opzichte van zonde, vergeving, biechten, berouw moeten achter ons laten, ontgroeien?
• 6. Kun je verwachten door God “geaccepteerd” te worden, als je er niet in slaagt andere mensen te aanvaarden… omdat zij je gekwetst hebben, of omdat hun geloof, huidskleur, stand verschillend is van die van jou?
• 7. Heb je ooit van “van aangezicht tot aangezicht” gebiecht, of ben je naar een boetedienst geweest? Indien niet, wat houd je tegen?

RJC January 1980
ISBN 0 85183 0307 1
Catholic Truth Society