Paus Benedictus heeft afgelopen 7 juli met het Motu Proprio Summorum Pontificum het gebruik van de Latijnse Mis toegestaan, lezen we in alle media. Hardnekkig wordt steeds die verwarrende term gebruikt, in plaats van "Tridentijnse Mis" of de Mis van de heilige Puis V, of gewoon het vorige misritueel. Daarbij wordt soms gezegd dat het Latijn in de mis verboden werd door het Concilie, wat eveneens niet juist is. Die kerkvergadering heeft wel de Tridentijnse Mis, die eeuwenlang gebruikt werd in de katholieke kerk, vervangen door het misritueel dat nu in gebruik is. Daarbij werd het gebruik van de landstaal toegestaan. Maar de officiële misboeken worden nog altijd in het Latijn gepubliceerd en het is niet verboden ze in die taal te gebruiken, integendeel. Paus Benedictus heeft in zijn document over de Eucharistie Sacramentum caritatis eerder dit jaar het gebruik van het Latijn in de mis aangemoedigd.

Het punt van het Motu Proprio is in ieder geval niet het gebruik van de Latijnse taal, maar een algemene toelating van het gebruik van het missaal van heilige Pius V, in de editie van 1962 onder de zalige Johannes XXIII uitgegeven. De hoofdreden daarvoor, legt Benedictus uit in een begeleidende brief aan de bisschoppen, is het komen tot een inwendige verzoening in het hart van de Kerk. Hij wil dat de gelovigen die naar het misritueel van Pius V verlangen, dit gerust mogen gebruiken zonder zich van de kerkgemeenschap vervreemd te voelen. Zo zouden ook de gelovigen die om dat verlangen diensten van de volgelingen van Mgr. Lefebvre bijwonen, gewoon die eucharistische vieringen in hun eigen parochie kunnen bijwonen met een priester die niet gescheiden is van de kerkgemeenschap. Johannes Paulus II had al in 1984 een beperkte mogelijkheid daartoe gegeven, die hij in 1988 met een Motu Proprio uitbreidde, om aan die legitieme wens tegemoet te komen. In diezelfde progressieve lijn heeft de huidige Paus deze mogelijkheid genereus uitgebreid. Daarbij benadrukt Benedictus dat er geen kloof bestaat tussen de twee rituelen, want ze drukken een en hetzelfde mysterie uit. Ze zijn twee uitdrukkingen van de lex orandi van de Kerk, twee gebruiken van de éne Romeinse ritus. De liturgie van de mis is dus geen willekeurig gebeuren maar een uiting van het geloof van de Kerk. De toelating van het gebruik van het missaal van heilige Pius V is dan geenszins een concessie aan "lefebvrianen". De gelovigen die het wensen te gebruiken, zijn in vereniging met de Paus en bisschoppen, en worden verondersteld eerbied en waardering te koesteren voor het Tweede Vaticaans Concilie en dus ook voor het hervormde misritueel, onder Paulus VI uitvervaardigd in 1970.

In de begeleidende brief voor de bisschoppen zegt Paus Benedictus dat men geen vrees hoeft te hebben voor een aantasting van de liturgische hervorming door het Concilie, noch voor wanorde of verdeeldheid in de parochiegemeenschappen, als gevolg van deze toelating. In feite zal het misritueel van heilige Pius V minimaal gebruikt worden, aangezien het merendeel van de gelovigen daarmee niet vertrouwd is, noch met het Latijn. De Paus onderstreept in ieder geval dat de huidige ritus voor de Mis de gewone blijft, terwijl de vorige als buitengewoon dient te worden beschouwd.

Benedictus zegt het niet expliciet, maar het is duidelijk dat de willekeur en eigenzinnigheid van gelovigen die de Mis vieren met zelfgemaakte teksten en met handelingen die het mysterie van de Eucharistie niet alleen niet uitdrukken maar zelfs tenietdoen, erg schadelijk is voor de kerkgemeenschap.

José María Brosa, priester 

Om de officiële tekst (in het Latijn) van het Motu Proprio Summorum Pontificum  te lezen, klik hier

Om een onofficiële vertaling in het Nederlands van het Motu Proprio Summorum Pontificum te lezen, klik hier

Lees ook dit