Jean-Jacques Goldman (geboren in Parijs, op 11 oktober 1951) is een Franse muzikant en songwriter. In een interview voor de Franse magazine La Vie afgenomen door Elisabeth Marshall en Delphine Roger in nr. 3225 van 21 juni 2007, vertelt hij hoe het scoutisme een belangrijlke rol heeft gespeeld in zijn jeugd.

La Vie : Hoe kwam je binnen bij het scoutisme ?

Jean-Jacques Goldman : Voor mijn joodse moeder, die in 1933 op elfjarige leeftijd uit Duitsland was aangekomen, maakte het aansluiten bij de Israëlische verkenners, samen met de school de basisvector van integratie in de Franse maatschappij uit. Mijn gezin was niet praktiserend. Met het akkoord van mijn vader, koos mijn moeder ervoor ons, — mijn zus, mijn kleine broer en mezelf —, naar de lekenscouts te sturen.

La Vie : Wat heb je daar ontdekt ?

Jean-Jacques Goldman : Vooreerst een andere wereld, tegelijk geruststellend en verdraagzaam, die een alternatief betekende voor het gezin en de school. Je kan je doel missen in het gezin, mislukken op school - een milieu dat voor mij moeilijk te verdragen was - en gelukkig zijn bij de scouts. Thans komen de kinderen die in de wijk school lopen daar niet uit en beleven ze maar één wereld waarin ze geen andere keuze hebben dan of te winnen of te verliezen.

La Vie : Het scoutisme is zowat de plaats van de eerste belevenissen ?

Jean-Jacques Goldman : Ja, het is de eerste keer dat je in open lucht kampeert, een vuur aanmaakt, een apenbrug bouwt ... De natuur, het stappen, de fysische inspanning, de nacht, de kou, daarin zit het ‘m. Ik leerde intiem te zijn met de natuur, met de nacht en de stilte, alleen te zijn met mezelf. Op 12 jaar vertrokken we op verkenning met zes of zeven, terwijl we in schuren sliepen, we onze weg zochten met het kompas, iets wat nu niet meer mogelijk zou zijn. We hadden van niets schrik. Nu ben ik overal thuis, zelfs in Afrika, aan de andere kant van de wereld. Ik kan mij een eetmaal klaar maken, een tent opzetten, een wonde ontsmetten, ik heb niet de hele tijd bijstand nodig ! Het is ook bij de scouts dat ik begon gitaar te spelen, ook als ik elders reeds muziek maakte. Daar leerde ik de eigentijdse repertoria kennen van Graeme Allwright tot Bob Dylan. Ik was zelfs in de scoutsgroep van Yves Duteil...

La Vie : Het leven in ploeg, de ervaring met de anderen, waartoe heeft je dat gediend ?

Jean-Jacques Goldman : Om te begrijpen dat de andere van me verschilt. Het is gek te zeggen, maar je dagen en nachten samen doorbrengen, versnelt dat proces van ontdekking. Terwijl je keukenwerk doet, knopen legt of eerste hulp verricht, heb je voeling met de anderen, word je verdraagzaam terwijl je de ieders bekwaamheden eerbiedigt. Door de factuele opleidingen kom je tot het essentiële. Op 15 jaar had ik meer ondervinding omdat ik een belangrijker hoop van kennis van de andere had opgedaan dan elders. Door het collectieve leven leerde ik een andere taal te spreken. De ontdekking van jezelf, de ontdekking van de anderen zijn een bevrijding te meer, zijn grendels die losspringen : je hebt geen schrik meer van de nacht, van de weg, van een onbekende weg. Bij de scouts leer je echt in contact te komen met de wereld, of het nu gaat om een kalender te verkopen, onderdak te vragen of je plan te trekken op reis. Je omgang met de andere is gezond. Omdat je jezelf hebt opgebouwd, is de andere geen noodzaak meer, maar een verlangen. Het is het fundamentele mens-zijn dat de kinderen niet meer kennen wanneer ze niet in staat zijn enkele uren alleen te blijven, ver van hun TV-scherm.....

La Vie : Heb je bij de scouts de gemeenschapszin geleerd ? Komt je inzet bij de “Restos du cœur”, bij “Amnesty International” van daar ?

Jean-Jacques Goldman : Nee, maar dat is misschien wel het gevolg van wat ik heb geleerd, ook van mijn gezin : het altruïsme, de belangloosheid, in één woord : de echte waarden. Ik weet dat ik gelukkig kan zijn onder een tent, op camping mooie vakanties kan doorbrengen met mijn vrienden, dat er in het leven belangrijker dingen zijn dan geld te verdienen en in grote hotels te verblijven. Andere dingen om samen te beleven. In de “Restos du cœur” heb ik artiesten gezien die overhoop waren van de onmetelijke waarde die je kan ontdekken door een belangloze inzet. Zoiets hadden ze nog nooit gezien.

La Vie : Plechtigheden, kentekens, beloften, graden...lijken u al deze rituelen van het scoutisme positief ?

Jean-Jacques Goldman : Ja, want dat was samenhangend. Die avonden waarin je elkaar uitleg gaf, waren het begin van een deelnemende democratie. Iedereen luchtte zijn hart in het raam van een eerlijk en progressief gezag. Op 7-8 jaar kon je reeds kleine verantwoordelijkheid hebben, op 10 leider van een nest worden met de opdracht de tijd of de orde te doen eerbiedigen. Het is het opnemen van een progressief en natuurlijk gezag dat wordt doorgegeven en dat niets te maken heeft met een autoritair systeem. Ik hoor vandaag dikwijls zeggen «Ik heb een probleem met het gezag»; maar wanneer je aan scoutisme hebt gedaan, jaagt het gezag je geen schrik aan, het is geen vijand. Ik weet dat ik mij eraan kan onderwerpen en het uitoefenen zonder het te verlagen. Ik herinner me eens een hele dag alleen in een wei te hebben doorgebracht, gestraft wegens nogal enkele dwaasheden. Wel, dat was een der beste dagen van mijn leven, doorgebracht met kijken, graven, dromen, stappen,....Scoutisme is geen formattering, maar een werktuigkist waarin het kind ervaringen opdoet : omgang met het werk, met het gezag, met de anderen. Je ontdekt je talenten. Aan iedereen er kracht voor zijn leven uit te putten.

La Vie : Je hebt nu al drie grote kinderen, twee kleine en binnenkort een nieuw dochtertje, wat wil je ze overbrengen ? Lijken de opleidingen van het scoutisme je nog aangepast voor de jongeren van vandaag ?

Jean-Jacques Goldman : Wanneer Ségolène Royal spreekt van militaire begeleiding, dan is men er niet ver vandaan. Het gaat niet om een gevangenis, maar om levensregels die moeten geëerbiedigd worden. Basis-bestaansregels overbrengen wanneer de ouders zulks niet hebben gedaan. Het is belangrijk die door te geven, de jeugd niet aan haarzelf over te laten, op braakliggende grond. Wel moet je je aanpassen. Terwijl wij op 14 jaar jongens van 1,50 m. groot waren, heb je nu grote bengels van 1,90 m. En die grote schavuiten zijn dikwijls zonder vader, in één-ouder-gezinnen, en tegenover een school die in haar kaders sterk vervrouwelijkt is. Men heeft met deze nieuwe feiten geen rekening gehouden, dit probleem van fysiek gezag tussen 12 en 15 jaar. Wij stonden toen voor mannen die groter waren dan wij ! Dat verandert de zaken. Ik heb veel vrienden van mijn generatie die ik overhoop voel met het gezag, die denken dat het uitoefenen ervan niet goed is. Men verwart gezag en autoritair systeem en de zwaksten lijden nu daaronder. De mannen die ik in de gevangenis ontmoet heb tijdens een werkbezoek aan Fleury-Mérogis moeten het duur betalen dat ze geen autoritaire ouders gehad hebben, die ze binnenshuis hielden. Niemand heeft hun ooit geleerd hoe zich meester te blijven. Bij een goede omgang met het gezag is er geen nood aan bestraffing en het is misschien beter zich vrij te maken van een gezag als er helemaal geen te hebben. Ik denk dat het scoutisme me een rustig uitzicht op het gezag gegeven heeft; wat me mogelijk maakt vandaag in opstand te komen tegen het autoritair systeem of het machtsmisbruik.